Akıl Hastalığı Nedeniyle Kısıtlama ve Vasi Tayini

Akıl hastalığı ve akıl zayıflığı nedeniyle kısıtlama kararı ve vasi tayini kararı verilmesi ilgililerin talebi üzerine kısıtlanacak kişinin yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından gerçekleştirilmektedir. Kısıtlama talep edebilecek ilgililer kısıtlanması talep edilen kişinin eşi veya çocukları olabileceği gibi bu duruma şahitlik eden idari merciler de olabilir. Mahkeme kısıtlama kararı vermeden önce gerekli incelemeleri ve araştırmaları gerçekleştirir, uzman heyetten alacağı sağlık kurulu raporuna göre karar verir.

Türk Medeni Kanunu
Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı
Madde 405- Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen veya korunması ve bakımı için kendisine sürekli yardım gereken ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan her ergin kısıtlanır.
Görevlerini yaparlarken vesayet altına alınmayı gerekli kılan bir durumun varlığını öğrenen idarî makamlar, noterler ve mahkemeler, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadırlar.

vasi tayini

Akıl hastalığı Nedeniyle Kısıtlama Sebepleri

Akıl hastalığı ve akıl zayıflığı Türk Medeni Kanunu’nda bir kısıtlanma sebebi olarak sayılmaktadır. Buradaki amaç bazen kısıtlanacak kişiyi ve bazen de kısıtlanacak kişinin etrafındakileri korumaktadır. Yukarıda da paylaştığımız madde metninde akıl hastalığı sebebiyle kısıtlamanın 3 gerekçesi ön plana çıkmaktadır.

Akıl hastalığı veya zayıflığı nedeniyle kendi işlerini göremeyecek durumda olan kişinin kısıtlanmasına karar verilebilmektedir. Buradaki amaç kişinin kendisini korumaktır. Kısıtlanma ile kişiye vasi tayin edileceğinden, kısıtlananı borç altına sokacak tüm iş ve işlemlerde vasinin onayı ve müdahalesi gerekecektir. Elbetteki tüm bu işlemler vesayet makamı olan Sulh Hukuk Mahkemesi ve bazı durumlarda da denetim makamı olan Asliye Hukuk Mahkemesi’nin gözetimi ve denetimi altında gerçekleştirilmektedir. Vasinin bu mercilerden gerekli izinleri alarak hareket etmesi icap etmektedir.

Diğer bir kısıtlanma gerekçesi de kişinin akıl hastalığı ve zayıflığı nedeniyle korunması ve bakımının gerekmesi, sürekli yardıma muhtaç halde bulunmasıdır. Bu durumda olan akıl hastası ve akıl zayıflığı bulunan kişiler de kısıtlanabilmektedir. Son olarak da akıl hastası olan kişinin başkalarının güvenliğini tehlikeye sokması halidir. Bu durumda olan akıl hastalarının da mahkeme kararıyla kısıtlanmasına karar verilebilmektedir.

Sağlık Kurulu Raporu

İlgililerin başvurusu üzerine yargılamayı gerçekleştirecek olan Sulh Hukuk Mahkemesi kısıtlama ve vasi tayini için gerçekleştirdiği yargılama sürecinde kısıtlanması talep edilen şahsın gerçekten de kısıtlanmasını gerektirir bir akıl hastalığı ve akıl zayıflığının bulunup bulunmadığı konusunda resmi sağlık kurulu raporu almaktadır. Burada alınacak raporun niteliği de son derece önemlidir. Tek hekim tarafından düzenlenen raporu Yargıtay kısıtlanma için yeterli görmemekte, mutlaka alanında uzman hekimlerden oluşan bir sağlık kurulu heyeti veya Adli Tıp Kurumu’nun ilgili ihtisas dairesinden alınmış bir heyet raporuna göre karar verilmesi gerektiğini belirtmektedir.

İlgilinin dinlenilmesi ve bilirkişi raporu
Madde 409/2
Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya ancak resmî sağlık kurulu raporu üzerine karar verilir. Hâkim, karar vermeden önce, kurul raporunu göz önünde tutarak kısıtlanması istenen kişiyi dinleyebilir.

Madde metninde de belirtildiği üzere mahkemenin sağlık kurulu raporu alması kanuni zorunluluktur. Ancak mahkeme sağlık kurulu raporu aldıktan sonra dilerse kısıtlanması talep edilen kişiyi kendisi de mahkeme huzurunda dinleyebilir. Burada mahkemenin kısıtlanacak kişiyi dinlerken kurul raporunu da göz önünde tutması gerekmektedir

Vasi Tayini İle Görevlendirilecek Vasi

Mahkeme eğer aldığı rapor ve topladığı deliller ışığında kişinin kısıtlanması gerektiğine kanaat getirirse, kısıtlama kararı ile birlikte vasi tayini kararı da verir. Kısıtlanan kişinin tasarruf işlemlerini gerçekleştirecek olan vasi kanunda belirtilen kriterlere göre belirlenir ve belirli istisnai durumlar haricinde vasinin bu karara itiraz hakkı da bulunmamaktadır. Vasi genelde bir kişi olmakla birlikte birden fazla kişinin vasi olarak tayin edilmesi de kanunen mümkündür.

Mahkeme vasi tayini için kısıtlanacak olan kişiye vasi olarak atanmasını istediği kişiyi sorabilir. Mahkeme önceliği kısıtlanacak kişinin talep ettiği şahsa vermelidir. Bunun yanında yakınlık bakımından öncelik eş ve akrabalarındır. Mahkeme eğer menfaat çatışması yoksa veya başkaca bir mani durum yoksa kısıtlanacak kişinin eşini, çocuklarından birini veya bir yakın akrabasını vasi olarak tayin edebilir.

Vasi olarak tayin edilen kişi istisnai haller hariç bu karara itiraz edemez. Bu istisnai haller vasinin 60 yaşını doldurmuş olması, bedensel engeli veya sürekli rahatsızlığı olması, başka bir vasilik görevi bulunması, cumhurbaşkanlığı, milletvekilliği, bakanlık, hakimlik ve savcılık görevlerinden birini icra ediyor olması halleridir. Kısıtlılar, kamu hizmetinden yasaklılar, haysiyetsiz yaşam sürenler ile menfaati kısıtlanacak kişi ile önemli ölçüde çatışanlar vasi olarak tayin edilemezler.

Vesayete ilişkin mahkeme kararına 10 gün içerisinde itiraz edilmesi mümkündür. İtiraz üzerine sulh hukuk mahkemesi kararını gözden geçirir. Eğer yerinde görmezse itirazı değerlendirmek üzere Asliye Hukuk Mahkemesi’ne gönderir. Nihai kararı denetim makamı sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesi verir.

Vasinin Görevi

Madde 403- Vasi, vesayet altındaki küçüğün veya kısıtlının kişiliği ve malvarlığı ile ilgili bütün menfaatlerini korumak ve hukukî işlemlerde onu temsil etmekle yükümlüdür.

Vasi kısıtlıyı korumak, kişisel işlerinde ona yardım etmekle yükümlü kılınmıştır. Gerekli görülürse vesayet makamı olan Sulh Hukuk Mahkemesi’nin de onayıyla kısıtlananın bakımı için bir kuruma yerleştirilmesi de mümkündür. Kendisine veya çevreye zararı olacak şekilde akıl hastalığı bulunan kısıtlının ruh ve sinir hastalıkları hastanesinde alıkonulmasına da karar verilebilir.

Ayrıca vasi kısıtlıyı bütün hukuki işlemlerinde temsil eder. Tasarruf işlemlerini kısıtlı adına gerçekleştirir. Ancak bu işlemleri önem derecesine göre Sulh Hukuk Mahkemesi veya Asliye Hukuk Mahkemesi’nin onayı ile gerçekleştirmek mecburiyetindedir. Vesayet altındaki kişi adına hiçbir şekilde kefil olunamaz, vakıf kurulamaz ve önemli bağışlamalarda bulunamaz. Bu işlemler kanun tarafından yasaklanmıştır.

Vasi 2 yıl için atanır. Bu süre her defasında 2’şer yıl üzere uzatılabilir. 4 yılı dolduran vasi vasilikten kaçınma hakkını kullanabilir. Vasi, vesayet görevine ilişkin olarak kısıtlının malvarlığından veya hazineden kendisine ücret verilmesini Sulh Hukuk Mahkemesi’nden talep edebilir. Vasi tayini ve akıl hastalığı nedeniyle kısıtlama hakkındaki diğer sorularınızı bu yazının altındaki yorum kısmına ekleyebilirsiniz.

Akıl Hastalığı Nedeniyle Kısıtlama ve Vasi Tayini” hakkında 19 yorum

  1. Hatice Y.

    Akıl Hastalığı ve Zayıflığı(405) ile çıkan vasilik kararını kalemden kesinleştirmek gerekir mi yoksa kesinleştirmeden de tapuda işlem yapılabilir mi? eğer kesinleşmesi gerekiyorsa adli tatil kesinleşme sürecine engelmidir

  2. AYETULLAH RECEB HANEDAR

    Epilepsi hastalığı nedeniyle kısıtlanan ve babasının velayeti altına giren bir kişi velayetten hangi şartlarla ve adimlarla çıkabilir.

  3. Resat

    Selam aleyküm bana sınırlı vasi tayin edilcek iş bankasina engelli olarak işe gircem engel teşkil eder mi yorum yaparmisiniz

  4. Necmi toygar

    Kolay gelsin benim bir sorum olacak babama ben bakiyorum babam bana olunceye kadar bakma sarti ile yer bagisladi abim ler babama bakmiyorlar abimler vasi davasi acmislar babam kabul etmiyor ne yapmamiz gerekir acilll

  5. Ayetullah Receb Hanedar

    Epilepsi hastalığı nedeniyle kısıtlanan kısıtlı velayeti altında bulunduğu velisi tarafından sağlık durumu da göz önünde bulundurulursa yalnız olarak evde veya herhangi bir yerde bırakılması hukuken velisi adına bir sorun teşkil eder mi?Burada hukuken veli acısından bir hukuki yanlışlık söz konusu ise kısıtlı kanunen hangi adımları atmalıdır?

  6. Ayetullah Receb Hanedar

    Epilepsi hastalığı nedeniyle babası velayeti altındaki kişi veli dışında birine belli süre veya birkaç günlük olarak birakilabilir mi.Buradan her hangi bir hukuki sorumluluk doğarmi veli için.?

  7. durali taşcı

    vasi tayin edilen kişi vasisinin bir işlemi için noterden vekaletname verebilirmi

  8. durali taşcı

    vasi tayin edilen kişi vasisi hakkında noterden vekaletname verebilirmi

  9. recep çitacı

    babam kısıtlı bakım evinde kalıyor emekli maaşını vakıflar bankasından alıyorduk mahkeme emekli maaşına bloke koydu ben vasi adayıyımb hakim belirli işler için belge vermedi maaşı nasılalabilirim
    mahkeme beni vasi olarak kabul ettiği zaman bankadakı maaş blokesi kalkarmı

  10. ayse

    iyi gunler ben yuzde 70 zihinsel engelli halama bakiyorum vasisiyim .ve 5 yil oldu vasisi olali .simdi kardesleri almak istiyorlar bende vermek istemiyorum dedem oldu maasi kaldi diye kiz kardesi alacam diyor sizden ricam ben vermek istemezsem alabilirlermi benden sahitlerimde var iyi bakiyorum cocugum gubi oldu inanin 1alistim kimseye guvenimiyorum .ve esim cezaevinde oldunu sunariz verirler diyolar nekadar dogru bu ne olur bi aydinlatin beni

  11. ayse

    ve ben engelli halami diger halam hasta oldu icin aldim raporunu sundu .almak isteyen halam ayri bunun icin nerden bilgi alabilirim ve bana hakim alirken halami bu 1 seferlige masustur senden baska kimseye gecmez olene kadar sende artik dedi sen istersen esin cezaevinden ciktinda istemezse devlet el kor dedi insallah alamazlar endiseliyim bu konuda halam icin parasi icin istiyolar bakmak icin deyil

  12. ELİF GÜRSOY

    merhaba;
    alzheimer hastası annemin vasisi olmak istiyorum.raporu var ,bunun için ne yapmam gerekiyor ve diğer kardeşlerimden de onay almam gerekiyor mu ?

  13. Ahmet Ali veske

    Ben akıl hastası olan kardeşimi bakım evine vermek istiyorum sulh mahkemesi hakimi bilirkişiye verdiğini söyledi ben zaman sonuç alırım.

  14. melike

    merhaba benim bir yakınım zihinsel engelli ve üvey abisi vasiliğini aldı şu anda o engelli çocuğun hem evinde oturuyor hem maaşını alıyor hemde dövüp eziyet ediyor ben bu durumu bir kaç defa polişe ve sosyal hizmetlere bildirdim fakat yetkililer geldiğinde vasinin söylediği ben bakıyorum dövmüyorum bakmaya devam edeceğim oluyor çocuk korkudan dövdüklerini söyleyemiyor allah aşkına bana bir yol gösterin lütfen ben çocuğun yaşadıklarına göz yumamıyorum ne yapmam gerekiyor lütfen acil yardım bekliyorum

  15. Ömer Faruk ŞAHİN

    Merhabalar, hakim veya savcı beni hiç dinlemeden ve hastane raporu da olmadan neye dayanarak vesayet için tedbir kararı alabilir?

  16. LİDER ALAN

    ben kısıtlıyım şuan artı hastalığım yüzde69 ken şuan yüzde89 olduben birine tajhadütname verdim ama kanıni vasim eşimin bundan hiç haberi yok bu tahadütnasmede eşimin muafakaTNAMESİ YOK KARŞI TARAFTAS MODERN TELEFON TEFECİSİ BORÇLU OLDUĞUM KİŞİLERİ HAYATIMDA HİM AYDIR GÖRMEDİÖ EŞİM ADINA SAHTE MUAFAKATNAME DÜZENLENMİŞLER KURUŞ MAAŞ ALAMIYORUM BAŞVURMADIĞIM YER NMAKAM KALMADI İCRA MÜDÜRÜNÜ HEM BEN HEM EŞİM UYAP ÜZERİNDEN UYARDIK MÜDÜR BEYİ AMÖA KARŞI TARAFO UYARI MESAJINI EDİRNE İCRA AYDIR MAAŞIMIN TAMAMININA EL KOYUYORLARMÜDÜRLÜĞÜNDEN GÖNDERİLMİŞ GİBİ EŞİMİN MUAFAKATNAME VERDİKLERİ İDDAIYLA SAHTE MUAFAKATNAME DÜZENLEMENİN CEZASI NEDİR SAHTE İMZA ATMANINDA CEZASI NEDİR BEN NE YAPASYIM AVUKATI İSTANBUL BAROSUNADA ŞİKAYET ETTİM SAYGILASRIMNLA

  17. Özge

    merhaba. babam avukatının yanlış/eksik yönlendirmesi sebebiyle annem için kısıtlama talebinde bulunmuş. 41 senedir evliler. babam boşanma isterken durum vesayete döndü. avukatı kısıtlamaya yönlendirmiş babamı… hakim vasi ataması için duruşma belirlemiş. annem 2 kere kanser atlattı. 20 senedir 1’i uyku ilacı olmak üzere 2 çeşit psikolojik ilaç kullanmakta, fakat gayet normal bir şekilde yaşamını sürdürmekte. akıl rahatsızlığıyla uzaktan, yakından alakası yok. vasi ataması için duruşma tarihi verilmesine rağmen bu karara itiraz edebilir miyiz? hiç kimse yardımcı olamıyor, lütfen yardım edin. ailece tükendik. annemin kişilik haklarını kısıtlamak, onu diri diri mezara gömmek gibi. babam bin pişman. ne boşanmak istiyor, ne kısıtlama. itiraz dilekçesinde bulunmuş, fakat sanırım değerlendirmeye alınmamış… bize acil yardım edebilmeniz mümkün müdür?

  18. Kübra

    Merhaba ben bişey sormak istiyorum benim babam benim adıma vasilik davası açmış ben hastaneye gittim 20 gün sonra çıkacakmış rapor benim asıl sormak istediğim ekpss kura için tercih yaptım eğer atanırsam bu dava atanmama engel olurmu

Yorumlar kapalı.